Projekt koncepcyjny, scenariusz i reżyseria: Marika Wato

Zobacz galerię gallery

Wideo mapping to trudna forma multimedialna, ignorowana przez krytyków sztuki, która kojarzy się współcześnie przede wszystkim z rozrywką i reklamą. Najczęściej przybiera postać projekcji wielkoformatowej, bazującej na motywach geometrycznych, której towarzyszy frywolna muzyka. Pod tym względem projekcja przygotowana dla potrzeb Muzeum Ulmów zdecydowanie różni się od innych tego typu realizacji głębią uchwycenia tematu i sposobem, w jaki integruje historię życia rodziny Ulmów z architekturą Muzeum, by przykuć uwagę widza elementami inscenizacyjnymi i fabularyzowanymi.

Niniejszy tekst obnaża kulisy powstania wideo mappingu dla Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Wideo mapping został zaprezentowany w ramach uroczystych obchodów pierwszej rocznicy otwarcia tej placówki 17 marca 2017 roku.

 

Produkcja: Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej Producenci: Anna Stróż, Jakub Pawłowski, Marika Wato Projekt koncepcyjny, scenariusz i reżyseria: Marika Wato Słowa: Henryk Jachimowski Muzyka: Agnieszka Kowalczyk-Krzysiek z zespołem Sound design: Tomek Kubiak, Michał Braszak Wykonanie: Agnieszka Kowalczyk-Krzysiek, Witek Góral, Michał Braszak, Rafał Gęborek, Mieczysław Litwiński, Gertruda Szymańska Animacja 3D: Paweł Weremiuk, Wojciech Brzozowski, Jakub Hader, Dawid Ryś Dyrekcja artystyczna: Andrzej Głowacki

 

Doświadczenie śmierci bliskiej osoby ma wielką moc. Kiedy ten stan zaskakuje człowieka swoją nieuchronnością, swoim głośnym: „nigdy więcej”, potrafi wytrącić z równowagi nawet najbardziej zatwardziałe serce. I zaczyna się tęsknić za tym głosem, którego nie usłyszysz już „nigdy więcej”, za tym przytuleniem, którego nie poczujesz już „nigdy więcej”, za tym dziękuję, którego nie wypowiesz już „nigdy więcej”, patrząc w tamte, pełne miłości oczy.

I zaczyna się mieć nadzieję, że może gdzieś tam, poza granicą świadomości, że może właśnie wtedy, jeszcze raz… A potem ten ktoś bardzo bliski, zaczyna żyć w pamięci. A na końcu… Na końcu zaczynasz wierzyć. Ale nie w tego czy innego boga, nie. Zaczynasz na nowo wierzyć, że ta rzeczywistość, w której żyjesz, pełna jest głębszych sensów, czekających, by poświęcać im myśli i uwagę, by się nimi otaczać – tu i teraz, póki istniejesz. Tak, niektórzy utożsamiają te sensy z boskością czy duchowością, ale prawda jest taka, że przenikają one każdy aspekt życia: od rodzinnego śniadania, w którego przygotowanie o poranku ktoś wkłada całe serce, choć jest wyczerpany po wyjątkowo ciężkiej nocy, aż po uprzejme „przepraszam, ale naruszasz moje zasady”, które mówi upokarzana osoba nachalnemu współtowarzyszowi. Proste gesty, codzienność, zwykłe sytuacje, które przerabiamy, a one stają się dla nas wyzwaniem i inspiracją do wyznaczania granic naszej rzeczywistości oraz budowania naszego życia na właściwej hierarchii wartości.

Tak właśnie wyobrażałam sobie świat Rodziny Ulmów, gdy niecały rok temu zostałam zaangażowana w prace nad realizacją oprawy wizualnej pierwszej rocznicy otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Wyobrażałam sobie świat złożony z prostych gestów i codziennych sytuacji, których spokojny rytm przerwała niespodziewanie II wojna światowa w całej swojej gwałtowności. Z dnia na dzień wzniesiono fundamenty świata opartego na niemiłosiernej, żelaznej zasadzie, zwracającej ludzi przeciwko ludziom, braci przeciwko braciom: „ten kto ukrywa Żydów, umrze jak oni wraz z całą swoją rodziną”. Taki właśnie los pewnej chłodnej nocy 1944 roku spotkał rodzinę Ulmów – Józefa, Wiktorię, ich siedmioro małoletnich dzieci, w tym jedno nienarodzone, a także ukrywające się w ich niewielkim domu rodziny: Szallów i Goldmanów. Podobne losy podzieliło wielu, którzy narażając samych siebie w ten straszny czas chronili cudze życie. Dziś nazywamy ich Sprawiedliwymi.…

Tytuł wideo mappingu „Droga Sprawiedliwych” nawiązuje do trudnych sytuacji granicznych, z jakimi musi zmierzyć się człowiek, decydujący się poświęcić życie w obronie wyższych wartości. Motyw ten, wywodzący się z tradycji judaizmu, znajduje swoje odzwierciedlenie również w tradycji chrześcijańskiej, m.in. w słynnym poliptyku Hieronima Boscha „Wizje Sądu Ostatecznego”. Dwie z czterech części poliptyku stały się dla mnie bezpośrednią inspiracją  do stworzenia scenariusza wideo mappingu dla Muzeum Ulmów, były to: „Błogosłwieni w ziemskim raju” oraz „Wzniesienie błogosławionych do raju”.

Opracowanie: Marika Wato

 

 

 

Kulminacyjny moment, symbolizujący przejście między światem materii ku światowi ducha został wyrażony poprzez mocną, dramaturgiczną pauzę w ścieżce dźwiękowej i wykorzystanie organicznego dźwięku uderzeń serca. Ścieżka dźwiękowa to jeden z głównych atutów realizacji. Dramaturgia multimedialnego spektaklu rozwija się powoli wraz z narastającymi poziomami dźwięków i wchodzi w ścisłą integrację z warstwą informacyjną tekstu. Źródłem, z którego było mi dane zaczerpnąć tak wspaniałą, wymarzoną wręcz muzykę, był projekt muzyczny jedynej w swoim rodzaju Agnieszki Kowalczyk-Krzysiek zatytułowany „Pieśni Dusz, pięć wyznań”. Ścieżka dźwiękowa, którą słyszymy w wideo mappingu powstała na podstawie utworu „Abun d’bashmaye” z tejże płyty. Słowa, które słyszymy, to połączenie fragmentu jednego z poematów Henryka Jachimowskiego (Pieśń o Ziemi) z fragmentem tradycyjnej żydowskiej pieśni na podstawie wiersza Halikha LeKesariya (Eli, Eli).

Pomysł uczynienia z wideo mappingu punktu kulminacyjnego uroczystości pierwszej rocznicy otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej przypisać należy obecnej Pani Dyrektor Muzeum — dr Annie Stróż. To ona, dostrzegając ogromny potencjał multimedialny tej formy wyrazu artystycznego, jej plastyczność i siłę oddziaływania, miała odwagę uczynić mapping tak istotną częścią uroczystości. Te sześć minut, w czasie których przepiękna, symboliczna w swej formie architektura budynku ożyła pod wpływem światła i dźwięku, pozostawiło niezatarty ślad w pamięci uczestników uroczystości. Projekcja na fasadzie pozwoliła oddać subtelne sensy, bliskie każdemu z nas, bo przekazane między innymi za pomocą wzruszających, rodzinnych fotografii, których autorem był Józef Ulma. Może to właśnie za sprawą tych niezwykłych fotografii, bohaterowie patronujący Muzeum Polaków Ratujących Żydów wydają się nam tak ciepli, wspaniali, inspirujący i tak bardzo ludzcy, że nie sposób nie utożsamić się z ich przeżyciami. Uwiecznieni na fotografiach w codziennych sytuacjach śmieją się, przytulają, uczestniczą w życiu społeczności, przeżywają swój czas. Wydają się wcale nie być aż tak odlegli, aż tak nieobecni.

Projektując wideo mapping dla potrzeb Muzeum Ulmów nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że nie jest to zwykła budowla, ale multimedialny pomnik pamięci, wzniesiony ku czci idei rodziny. Projekt architektoniczny autorstwa Mirosława Nizio (Nizio Design International) ustanawia symboliczny porządek przestrzeni muzealnej, wiodąc użytkownika od symbolicznej fasady przypominającej kształtem dom, poprzez ciężkie, chłodne w wyrazie, przypominające bunkier wnętrze, ku ostro zakończonemu szpicowi światła, za którego sprawą budynek wbija się w delikatne wniesienie terenu jak bolesna drzazga. Całość koncepcji bazuje na różnorodnych, wyrazistych kontrastach: bieli i czerni, światła i ciemności, chłodu i ciepła, które intrygują i uwodzą użytkownika, zachęcając do zgłębiania tajemnicy.

Warto w ten przygnębiający, listopadowy czas opuścić mury miasta i wybrać się w podróż wcale nie tak daleką, do położonej 30 kilometrów od Rzeszowa Markowej, by właśnie w tej jesiennej aurze zobaczyć rdzawą fasadę Muzeum Umów. Warto przyjechać, by przez chwilę być częścią tej tak pięknie pomyślanej przestrzeni muzealnej, jednej z najpiękniejszych w Polsce. Ale przede wszystkim warto odwiedzić  Muzeum w Markowej, by przeżyć w tym niezwykłym miejscu spotkanie z samym sobą. Właśnie teraz, w czasie szczególnie sprzyjającym zadumie nad życiem i śmiercią.

 

Marika Wato
Architekt wnętrz, projektantka w Wato Concept Design Studio, autorka bloga “Klimat Wnętrza”
Kontakt: klimatwnetrza@gmail.com | +48 884616046 | @klimatwnetrza

 

 

Występ Agnieszki Kowalczyk Krzysiek z okazji pierwszej rocznicy otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej, Marika Wato

Występ Agnieszki Kowalczyk Krzysiek z okazji pierwszej rocznicy otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej

 

Opracowanie: Marika Wato

 

Tagi: , , , , ,

Galeria

Komentarze